Miejscowość TUCZĘPY - AK 758 Tuczępy
Gmina Tuczępy:
Gmina Tuczępy o powierzchni 83,62 km2 położona jest w obrębie Niecki Połanieckiej, będącej częścią Niecki Nidziańskiej. Administracyjnie należy do województwa świętokrzyskiego i powiatu buskiego. Zamieszkuje ją 3772 mieszkańców (dane za 2018 rok). Jest to typowa gmina o charakterze rolniczo – przemysłowym. 62% powierzchni to użytki rolne a 30% lasy i grunty leśne.Na terenie gminy funkcjonuje kilka dużych podmiotów gospodarczych, niestety większość z nich prowadzi działalność uciążliwą dla środowiska i mieszkańców.
Szlak św. Jakuba:
Przez gminę Tuczępy przebiega fragment Drogi św. Jakuba. Jest to szlak pątniczy prowadzący do katedry w Santiago de Compostela w Galicji w północno – zachodniej Hiszpanii. W katedrze tej, według przekonań pielgrzymów, znajduje się ciało św. Jakuba Większego Apostoła. Według wierzeń i przekazów św. Jakub Starszy (lub Większy) głosił słowo Jezusa właśnie na Półwyspie Iberyjskim. Następnie powrócił do Jerozolimy, by zostać jej biskupem. Tam w 44 roku został ścięty przez Heroda Agryppę i wg. legendy jego ciało zostało załadowane na łódź, którą anioły przeniosły do wybrzeży Hiszpanii. Tam został złożony do grobu. Santiago de Compostela jest trzecim co do wielkości miejscem kultu świata chrześcijańskiego (po Jerozolimie i Rzymie). Istniejąca od ponad 1000 lat, Droga św. Jakuba jest jednym z najważniejszych chrześcijańskich szlaków pątniczych. Po wizycie Jana Pawła II w Santiago de Compostela w 1982 r. Rada Europy uznała Drogę św. Jakuba za drogę o znaczeniu dla kultury kontynentu i zaapelowała o odtwarzanie i utrzymywanie dawnych szlaków pątniczych. Droga św. Jakuba została ogłoszona w październiku 1987 r.,pierwszym Europejskim Szlakiem Kulturowym Rady Europy, oraz wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1993 r. Rekonstrukcja Szlaku rozpoczęta w 1986 r. trwa w wielu krajach nadal.
W gminie Tuczępy Droga św. Jakuba prowadzi przez Grzymałę, Chałupki i Kargów. Jest to fragment „Małopolskiej Drogi św Jakuba” otwartej 25 lipca 2009 roku. Jej długość to 205 km i biegnie z Sandomierza do Krakowa a dalej łączy się z Via Regia. Szlakiem św. Jakuba podążają pielgrzymi, jest ich coraz więcej. Byłoby wspaniale, gdyby na swej drodze, na terenie naszej gminy mogli zatrzymać się na chwilę, osłonić przed deszczem, wypić herbatę, odpocząć przed długą drogą.
Ciekawi ludzie:
Hugo Kołłątaj: Wszystko za sprawą jego rodziców Antoniego herbu Kotwica i Marianny z Mierzeńskich, którzy w 1756 przeprowadzili się z Wołynia do Nieciesławicw dawnym powiecie stopnickimw województwie sandomierskim.Dworek, który nabyli Kołłątajowie był drewniany i został przebudowany w I połowie XIX w. Na terenie naszej gminy pozostał po nim park, w którym drzewa mogłyby opowiedzieć niejedną historię. Oryginalny dworek po II wojnie światowej popadł w ruinę i został rozebrany. Mieszkańcy Nieciesławic pamiętali jakie to miejsce. Podjęte w latach 70-tych próby wybudowania tu domu kultury zakończyły się sukcesem. Dziś na miejscu dawnego dworku, w centrum kołłątajowskiego parku stoi piękny nowoczesny Wiejski Dom Kultury. Znajdują się w nim dwie duże sale konferencyjne, w tym jedna ze sceną. Służy mieszkańcom gminy przy organizacji imprez rodzinnych, a także wykorzystywany jest na spotkania kombatantów, konferencje lub miejsce spędzania wolnego czasu przez mieszkańców. Mogą tu zagrać w tenisa stołowego lub inne gry. Od strony frontowej WDK znajduje się niewielki staw, nad którym w zamyśleniu pochylają się stare drzewa. Otaczający WDK park decyzją wojewódzkiego konserwatora zabytków, znajduje się w rejestrze zabytków województwa świętokrzyskiego.
Stanisław Dunin Karwicki: Był kalwinistą i przyczynił się do zreformowania kościoła kalwińskiego w Małopolsce i Rzeczypospolitej. Był patronem zboru w Sieczkowie, a w 1693 r. wybrano go dyrektorem synodu małopolskiego. Jego reforma miała zapobiec upadkowi Kościoła Reformowanego.
Dziś mieszkańcy Grzymały bez wahania wskazują miejsce, gdzie był cmentarz z kaplicą, niestety ślady są bardzo słabo widoczne. To tu miał być pochowany myśliciel przełomu Baroku i Oświecenia, reformator i patriota Stanisław Dunin Karwicki. Zaliczany do najinteligentniejszych i najkonsekwentniejszych publicystów epoki, w której żył. W biografii opisany jako skromny, prawy i rozumny człowiek. Wyraźnie podkreślał konieczność tolerancji religijnej i nie popierał wygnania arian z Polski. Mimo, że nie udało mu się przeforsować reform w celu wzmocnienia państwa, jego poglądy można porównać do źródła postępowej myśli, z którego czerpali jego następcy.Władysław Konopczyński tak podsumował jego działalność: „Ten szlachcic z dalekiej prowincji umiał myśleć pojęciami a nie wyrazami; jest klasykiem wśród hołdowników baroku”. Niestety nie zachował się wizerunek tego pisarza i publicysty.
Jan Francuz: Urodził się 26 grudnia 1894 r. w Jarosławicach, w parafii Tuczępy. Ksiądz, uczestnik wojny polsko – bolszewickiej. Został kapelanem Kowieńskiego Pułku Strzelców, do którego dołączył pod Dźwińskiem.Pułk wchodził w skład I Dywizji Litewsko-Białoruskiej, dowodzonej przez gen. StanisławaSzeptyckiego, a później gen. Józefa Hallera i walczył w okolicach Wilna i Grodna. W dniu 25 VIII 1920 r. w rejonie Kolna Kowieński Pułk Strzelców zakończył swój szlak bojowy. Ks. Jan posługę w pułku pełnił 19 miesięcy, do 10 czerwca 1921 r.
W sierpniu 1939 roku otrzymał przydział do 4. Szpitala Okręgowego w Łodzi. – szpitala wojennego nr 401, z którym, w nocy z 5 na 6 września, został ewakuowany do Warszawy, a potem dalej na wschód. 17 września 1939 r. wraz z innymi przekroczył granicę węgierską i został internowany. Przebywał w obozie jenieckim Megszokott, w okresie od 18 września do 22 grudnia 1939 r. Na terenie Węgier po internowaniu żołnierzy Wojska Polskiego powstały organizacje zrzeszające uchodźców. Jedną z nich było Duszpasterstwo Polskie. W ramach tej organizacji w miejscowości Nagymaras pracował ks. Jan. Zatrzymany w grudniu 1939 roku na granicy słowacko – niemieckiej został osadzony w obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie. 15 lipca 1942 został przeniesiony do obozu w Dachau, gdzie został zamordowany 17 września 1942 roku.
Walory krajobrazowe:
Teren gminy to malowniczo położone miejscowości, stare, dostojne drzewa i ciche wody rzeki Wschodniej, w której spokojnie budują swoje żeremia bobry. Występują tutaj różne gatunki drzew (świerk, jodła, sosna, lipa, buk, modrzew), tworząc duże kompleksy lasów mieszanych bogatych w runo leśne (grzyby, jagody) oraz zwierzynę płową.
Niemi świadkowie historii:
Świadkami przeszłości są zabytki, w stylu gotyckim – Kościół w Kargowie, wybudowany w tzw. serii baryczkowskiej, fundacji Kazimierza Wielkiego, zniszczony podczas II wojny światowej (przechodził tu front niemiecko - radziecki) z ocalałym, oryginalnym fragmentem ściany, Kościół w Tuczępach, wybudowany w stylu barokowym, z bogatym odrestaurowanym wnętrzem, który został wzniesiony staraniem proboszcza Krzysztofa Mastkiewicza w XVII w., na miejscu spalonego podczas najazdu szwedzkiego kościoła drewnianego. Urząd Gminy mieści się w dworku szlacheckim z 1930 roku.
Niezwykłe historie opowiadają liczne przydrożne krzyże i kapliczki oraz zabytkowe cmentarze. Na jednym z nich w Tuczępach znajduje się grób poświęcony żołnierzom i ofiarom II wojny światowej, który jest uwieńczony Pietą – na wzór Piety Michniowskiej autorstwa światowej sławy artysty rzeźbiarza Wacława Staweckiego, który pochodzi z Chałupek w naszej gminie.
Szerokie tory:
Przez tereny gminy Tuczępu przebiega, wybudowana w latach 1976 – 1979, Linia Hutniczo – Siarkowa powszechnie uważana za najdalej wysuniętą na zachód linię o rozstawie torów 1520 mm. Obecnie wykorzystywana tylko do przewozów towarowych. Od przełomu 2019/2020 roku można zaobserwować transporty z Chin, którymi docierają towary do Euroterminalu Sławków. Nie jest potrzebny przeładunek ładunku ani wymiana wózków wagonów na granicy. To realizacja projektu „Nowy Jedwabny Szlak”.
Niestety gmina Tuczępy, mimo dogodnych warunków nie ma żadnej komunikacji kolejowej o charakterze pasażerskim. Mamy nadzieję, że ten stan ulegnie zmianie w najbliższym czasie.
Ciemna strona mocy:
Na terenie gminy Tuczępy zlokalizowano kilka zakładów przemysłowych uciążliwych dla mieszkańców i środowiska. Do 1996 roku działała, otwarta w 1966 roku, kopalnia siarki w Grzybowie. Na terenie Dobrowa funkcjonuje fabryka dwusiarczku i siarki nierozpuszczalnej, ujęta w wojewódzkim planie zarządzania kryzysowego wśród zakładów o dużym i zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej.
Na terenach zlikwidowanej kopalni siarki powstały:
-w 2007 roku Środowisko i Innowacje Sp. z o.o. firma zajmująca się likwidacją i składowaniem azbestu
-w 2011 Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi, który zbiera i segreguje śmieci z obszaru 2024 km2 zamieszkałego przez 153 tysiące osób.
-od końca lat 90 – tych firma Hydrogeotechnika rekultywuje na posiadanych składowiskach szczególnie niebezpieczne odpady.
Mało? … W 2018 roku pojawił się kolejny inwestor, który chce wybudować kurniki, produkujące około 700 000 kurczaków rocznie. Od tego czasu mieszkańcy gminy próbują zablokować te plany. Do tego momentu się udaje. Ale jak długo ….
Gmina Tuczępy to mała lokalna ojczyzna. Ma wiele do zaoferowania ale również dużo problemów, z którymi muszą mierzyć się jej mieszkańcy i władze.
źródła:
https://kielce.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_swietokrzyskie/portrety_gmin/powiat_buski/tuczepy.pdf
„Głos Gminy Tuczępy” - lokalny kwartalnik
„Tam, gdzie płynie Wschodnia Szkice z dziejów gminy Tuczępy” - Zofia Kańska
Przygotowała grupa AK 758 Tuczępy
Prowadzący: Artur Kański
