Legendy Chęcińskie

Bezsprzecznie wizytówką Miasta i Gminy Chęciny jest górujący nad miejscowością zamek królewski z przełomu XIII i XIV wieku. Zamek Chęciński został wzniesiony pod koniec XIII wieku i przez kilka stuleci był jedną z najpotężniejszych polskich twierdz, a także ważnym ośrodkiem władzy królewskiej. Rezydowali tu Władysław Łokietek, Kazimierz Wielki, żona Jagiełły z Władysławem (później Warneńczykiem), królowa Bona. W murach monumentalnej warowni odbywały się zjazdy rycerstwa, książąt i szlachty polskiej. W chęcińskim zamku znajdował się też skarbiec królewski i ciężkie więzienie dla szlachetnie urodzonych wrogów politycznych i jeńców

Z warownią wiąże się kilka ciekawych legend.

Nocą na murach tutejszej warowni pojawia się duch Białej Damy.Prawdopodobnie to duch Królowej Bony, która pod koniec życia została zesłana do tutejszego zamku przez swojego syna, Króla Polski Zygmunta Augusta. Królowa Bona trzymała w skarbcu pod zamkiem swoje ogromne skarby. Według miejscowej legendy była nieszczęśliwa i zdecydowała się na powrót do swojego rodzimego kraju – Włoch. Wszystkie jej skarby zapakowano na 12 wozów i transportowano przez bagnisty teren. Niestety przeprawiając się przez most nad rzeką Nidą pod ciężarem klejnotów konstrukcja się załamała i całość wpadła do wody. Podobnież część skarbów została też na zamku. Dlatego Biała Dama błąka się po murach szukając swych kosztowności pozostałych w warowni.

Wspinając się na zamek stromą ścieżką wśród skał można usłyszeć tajemniczy tętent kopyt. Być może jest to duch jed­nego z więź­niów zam­ku chę­ciń­skie­go - War­cis­ława z Go­tar­to­wic. Ów ry­cerz w 1409 ro­ku peł­nił funk­cję do­wód­cy kró­lew­skiej za­ło­gi na zam­ku Bob­row­ni­ki ko­ło Ra­ciąż­ka w zie­mi dob­rzyń­skiej. Gdy na po­cząt­ku Wiel­kiej Woj­ny z Za­ko­nem 1409-1411 Krzy­ża­cy na­je­cha­li za­mek bob­row­nic­ki, je­go nie­lic­zna za­ło­ga sta­wi­ła po­cząt­ko­wo za­cię­ty o­pór, po­mi­mo że nie mia­ła wys­tar­cza­ją­cych za­pa­sów żyw­noś­ci ani od­po­wied­niej bro­ni. Kie­dy jed­nak Krzy­ża­cy pod­pro­wa­dzi­li pod za­mek bom­bar­dy, któ­ry­mi zdo­ła­li u­czy­nić wy­łom w jed­nej z kur­tyn, wów­czas War­cis­ław za poś­red­nic­twem ar­cy­bis­ku­pa gnieź­nień­skie­go Mi­ko­ła­ja Ku­row­skie­go wy­ne­go­cjo­wał je­den dzień ro­zej­mu li­cząc na po­sił­ki. Te nie na­desz­ły, w kon­sek­wen­cji do­wód­ca - nie wi­dząc szan­sy ob­ro­ny - pod­dał za­mek. De­cyz­ja ta spot­ka­ła się z de­za­pro­ba­tą Wła­dys­ła­wa Ja­gieł­ły, któ­ry roz­ka­zał o­sa­dzić War­cisła­wa o­raz po­zo­sta­łych do­wód­ców zam­ku bob­row­nic­kie­go w wie­ży zamku Chęcińskiego. Wszys­cy wkrót­ce zos­ta­li jed­nak wyp­usz­cze­ni na wol­ność, a cią­żą­cą na nich hań­bę zmy­li wal­cząc na po­lach Grun­wal­du. Do tej pory duch owego rycerza nocą pędzi na swoim rumaku po krętych ścieżkach wokół zamku udając się na pola Grunwaldu.

Przygotowała grupa MD 795 Chęciny

Prowadzący: Domańska - Mucha Monika

Gmina Tuczępy:

Gmina Tuczępy o powierzchni 83,62 km2 położona jest w obrębie Niecki Połanieckiej, będącej częścią Niecki Nidziańskiej. Administracyjnie należy do województwa świętokrzyskiego i powiatu buskiego. Zamieszkuje ją 3772 mieszkańców (dane za 2018 rok). Jest to typowa gmina o charakterze rolniczo – przemysłowym. 62% powierzchni to użytki rolne a 30% lasy i grunty leśne.Na terenie gminy funkcjonuje kilka dużych podmiotów gospodarczych, niestety większość z nich prowadzi działalność uciążliwą dla środowiska i mieszkańców.

Szlak św. Jakuba:

Przez gminę Tuczępy przebiega fragment Drogi św. Jakuba. Jest to szlak pątniczy prowadzący do katedry w Santiago de Compostela w Galicji w północno – zachodniej Hiszpanii. W katedrze tej, według przekonań pielgrzymów, znajduje się ciało św. Jakuba Większego Apostoła. Według wierzeń i przekazów św. Jakub Starszy (lub Większy) głosił słowo Jezusa właśnie na Półwyspie Iberyjskim. Następnie powrócił do Jerozolimy, by zostać jej biskupem. Tam w 44 roku został ścięty przez Heroda Agryppę i wg. legendy jego ciało zostało załadowane na łódź, którą anioły przeniosły do wybrzeży Hiszpanii. Tam został złożony do grobu. Santiago de Compostela jest trzecim co do wielkości miejscem kultu świata chrześcijańskiego (po Jerozolimie i Rzymie). Istniejąca od ponad 1000 lat, Droga św. Jakuba jest jednym z najważniejszych chrześcijańskich szlaków pątniczych. Po wizycie Jana Pawła II w Santiago de Compostela w 1982 r. Rada Europy uznała Drogę św. Jakuba za drogę o znaczeniu dla kultury kontynentu i zaapelowała o odtwarzanie i utrzymywanie dawnych szlaków pątniczych. Droga św. Jakuba została ogłoszona w październiku 1987 r.,pierwszym Europejskim Szlakiem Kulturowym Rady Europy, oraz wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1993 r. Rekonstrukcja Szlaku rozpoczęta w 1986 r. trwa w wielu krajach nadal.

W gminie Tuczępy Droga św. Jakuba prowadzi przez Grzymałę, Chałupki i Kargów. Jest to fragment „Małopolskiej Drogi św Jakuba” otwartej 25 lipca 2009 roku. Jej długość to 205 km i biegnie z Sandomierza do Krakowa a dalej łączy się z Via Regia. Szlakiem św. Jakuba podążają pielgrzymi, jest ich coraz więcej. Byłoby wspaniale, gdyby na swej drodze, na terenie naszej gminy mogli zatrzymać się na chwilę, osłonić przed deszczem, wypić herbatę, odpocząć przed długą drogą.

Ciekawi ludzie:

Hugo Kołłątaj: Wszystko za sprawą jego rodziców Antoniego herbu Kotwica i Marianny z Mierzeńskich, którzy w 1756 przeprowadzili się z Wołynia do Nieciesławicw dawnym powiecie stopnickimw województwie sandomierskim.Dworek, który nabyli Kołłątajowie był drewniany i został przebudowany w I połowie XIX w. Na terenie naszej gminy pozostał po nim park, w którym drzewa mogłyby opowiedzieć niejedną historię. Oryginalny dworek po II wojnie światowej popadł w ruinę i został rozebrany. Mieszkańcy Nieciesławic pamiętali jakie to miejsce. Podjęte w latach 70-tych próby wybudowania tu domu kultury zakończyły się sukcesem. Dziś na miejscu dawnego dworku, w centrum kołłątajowskiego parku stoi piękny nowoczesny Wiejski Dom Kultury. Znajdują się w nim dwie duże sale konferencyjne, w tym jedna ze sceną. Służy mieszkańcom gminy przy organizacji imprez rodzinnych, a także wykorzystywany jest na spotkania kombatantów, konferencje lub miejsce spędzania wolnego czasu przez mieszkańców. Mogą tu zagrać w tenisa stołowego lub inne gry. Od strony frontowej WDK znajduje się niewielki staw, nad którym w zamyśleniu pochylają się stare drzewa. Otaczający WDK park decyzją wojewódzkiego konserwatora zabytków, znajduje się w rejestrze zabytków województwa świętokrzyskiego.

Stanisław Dunin Karwicki: Był kalwinistą i przyczynił się do zreformowania kościoła kalwińskiego w Małopolsce i Rzeczypospolitej. Był patronem zboru w Sieczkowie, a w 1693 r. wybrano go dyrektorem synodu małopolskiego. Jego reforma miała zapobiec upadkowi Kościoła Reformowanego.

Dziś mieszkańcy Grzymały bez wahania wskazują miejsce, gdzie był cmentarz z kaplicą, niestety ślady są bardzo słabo widoczne. To tu miał być pochowany myśliciel przełomu Baroku i Oświecenia, reformator i patriota Stanisław Dunin Karwicki. Zaliczany do najinteligentniejszych i najkonsekwentniejszych publicystów epoki, w której żył. W biografii opisany jako skromny, prawy i rozumny człowiek. Wyraźnie podkreślał konieczność tolerancji religijnej i nie popierał wygnania arian z Polski. Mimo, że nie udało mu się przeforsować reform w celu wzmocnienia państwa, jego poglądy można porównać do źródła postępowej myśli, z którego czerpali jego następcy.Władysław Konopczyński tak podsumował jego działalność: „Ten szlachcic z dalekiej prowincji umiał myśleć pojęciami a nie wyrazami; jest klasykiem wśród hołdowników baroku”. Niestety nie zachował się wizerunek tego pisarza i publicysty.

Jan Francuz: Urodził się 26 grudnia 1894 r. w Jarosławicach, w parafii Tuczępy. Ksiądz, uczestnik wojny polsko – bolszewickiej. Został kapelanem Kowieńskiego Pułku Strzelców, do którego dołączył pod Dźwińskiem.Pułk wchodził w skład I Dywizji Litewsko-Białoruskiej, dowodzonej przez gen. StanisławaSzeptyckiego, a później gen. Józefa Hallera i walczył w okolicach Wilna i Grodna. W dniu 25 VIII 1920 r. w rejonie Kolna Kowieński Pułk Strzelców zakończył swój szlak bojowy. Ks. Jan posługę w pułku pełnił 19 miesięcy, do 10 czerwca 1921 r.

W sierpniu 1939 roku otrzymał przydział do 4. Szpitala Okręgowego w Łodzi. – szpitala wojennego nr 401, z którym, w nocy z 5 na 6 września, został ewakuowany do Warszawy, a potem dalej na wschód. 17 września 1939 r. wraz z innymi przekroczył granicę węgierską i został internowany. Przebywał w obozie jenieckim Megszokott, w okresie od 18 września do 22 grudnia 1939 r. Na terenie Węgier po internowaniu żołnierzy Wojska Polskiego powstały organizacje zrzeszające uchodźców. Jedną z nich było Duszpasterstwo Polskie. W ramach tej organizacji w miejscowości Nagymaras pracował ks. Jan. Zatrzymany w grudniu 1939 roku na granicy słowacko – niemieckiej został osadzony w obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie. 15 lipca 1942 został przeniesiony do obozu w Dachau, gdzie został zamordowany 17 września 1942 roku.

Walory krajobrazowe:

Teren gminy to malowniczo położone miejscowości, stare, dostojne drzewa i ciche wody rzeki Wschodniej, w której spokojnie budują swoje żeremia bobry. Występują tutaj różne gatunki drzew (świerk, jodła, sosna, lipa, buk, modrzew), tworząc duże kompleksy lasów mieszanych bogatych w runo leśne (grzyby, jagody) oraz zwierzynę płową.

Niemi świadkowie historii:

Świadkami przeszłości są zabytki, w stylu gotyckim – Kościół w Kargowie, wybudowany w tzw. serii baryczkowskiej, fundacji Kazimierza Wielkiego, zniszczony podczas II wojny światowej (przechodził tu front niemiecko - radziecki) z ocalałym, oryginalnym fragmentem ściany, Kościół w Tuczępach, wybudowany w stylu barokowym, z bogatym odrestaurowanym wnętrzem, który został wzniesiony staraniem proboszcza Krzysztofa Mastkiewicza w XVII w., na miejscu spalonego podczas najazdu szwedzkiego kościoła drewnianego. Urząd Gminy mieści się w dworku szlacheckim z 1930 roku.

Niezwykłe historie opowiadają liczne przydrożne krzyże i kapliczki oraz zabytkowe cmentarze. Na jednym z nich w Tuczępach znajduje się grób poświęcony żołnierzom i ofiarom II wojny światowej, który jest uwieńczony Pietą – na wzór Piety Michniowskiej autorstwa światowej sławy artysty rzeźbiarza Wacława Staweckiego, który pochodzi z Chałupek w naszej gminie.

Szerokie tory:

Przez tereny gminy Tuczępu przebiega, wybudowana w latach 1976 – 1979, Linia Hutniczo – Siarkowa powszechnie uważana za najdalej wysuniętą na zachód linię o rozstawie torów 1520 mm. Obecnie wykorzystywana tylko do przewozów towarowych. Od przełomu 2019/2020 roku można zaobserwować transporty z Chin, którymi docierają towary do Euroterminalu Sławków. Nie jest potrzebny przeładunek ładunku ani wymiana wózków wagonów na granicy. To realizacja projektu „Nowy Jedwabny Szlak”.

Niestety gmina Tuczępy, mimo dogodnych warunków nie ma żadnej komunikacji kolejowej o charakterze pasażerskim. Mamy nadzieję, że ten stan ulegnie zmianie w najbliższym czasie.

Ciemna strona mocy:

Na terenie gminy Tuczępy zlokalizowano kilka zakładów przemysłowych uciążliwych dla mieszkańców i środowiska. Do 1996 roku działała, otwarta w 1966 roku, kopalnia siarki w Grzybowie. Na terenie Dobrowa funkcjonuje fabryka dwusiarczku i siarki nierozpuszczalnej, ujęta w wojewódzkim planie zarządzania kryzysowego wśród zakładów o dużym i zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej.

Na terenach zlikwidowanej kopalni siarki powstały:

-w 2007 roku Środowisko i Innowacje Sp. z o.o. firma zajmująca się likwidacją i składowaniem azbestu

-w 2011 Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi, który zbiera i segreguje śmieci z obszaru 2024 km2 zamieszkałego przez 153 tysiące osób.

-od końca lat 90 – tych firma Hydrogeotechnika rekultywuje na posiadanych składowiskach szczególnie niebezpieczne odpady.

Mało? … W 2018 roku pojawił się kolejny inwestor, który chce wybudować kurniki, produkujące około 700 000 kurczaków rocznie. Od tego czasu mieszkańcy gminy próbują zablokować te plany. Do tego momentu się udaje. Ale jak długo ….

Gmina Tuczępy to mała lokalna ojczyzna. Ma wiele do zaoferowania ale również dużo problemów, z którymi muszą mierzyć się jej mieszkańcy i władze.

źródła:

https://kielce.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_swietokrzyskie/portrety_gmin/powiat_buski/tuczepy.pdf

www.tuczepy.pl

„Głos Gminy Tuczępy” - lokalny kwartalnik

„Tam, gdzie płynie Wschodnia Szkice z dziejów gminy Tuczępy” - Zofia Kańska

Przygotowała grupa AK 758 Tuczępy

Prowadzący: Artur Kański

Miejsca warte zobaczenia -

Swaryszów - Cmentarzu Ofiar Egzekucji z 1944 r.

Wieś Swaryszów znajduje się na przedmieściach Sędziszowa. W czasie drugiej wojny światowej wieś została spacyfikowana. Akcja niemieckiego okupanta była skierowana przeciwko działającym na tym terenie oddziałom partyzanckim. Podczas zbiorowej egzekucji w dniu 17 sierpnia 1944 roku, oddział niemieckiej żandarmerii zamordował przez rozstrzelanie trzydziestu pięciu mieszkańców. Była to największa egzekucja ludności cywilnej w powiecie jędrzejowskim. Cmentarz ofiar znajduje się pod lasem nieopodal zabudowań. Po wojnie ekshumowano tam ciała 15 mieszkańców Sędziszowa zamordowanych w innych miejscowościach. W kwietniu 2012 roku Rada Miejska w Sędziszowie podjęła uchwalę w sprawie wzniesienia Pomnika upamiętniającego spoczywających na cmentarzu Ofiar Egzekucji z 1944 roku w Swaryszowie. Pomnik uroczyście odsłonięto i poświecono 19 sierpnia 2012 roku. Zgodnie z ideą powstania pomnik jest miejscem pod którym w każdą rocznicę pacyfikacji z 17 sierpnia 1944 r., odbywają się uroczystości patriotyczne upamiętniająca to tragiczne wydarzenie.

Artykuł przygotowany przez grupę JK REF. 766 Sędziszów

Prowadzący: Jerzy Kostyła

Hufiec – czym jest i co obejmuje?

Hufiec – jednostka organizacyjna w organizacjach harcerskich, usytuowana w hierarchii pomiędzy podstawowymi jednostkami organizacyjnymi a chorągwią.

W ZHP hufiec jest terytorialną wspólnotą gromad, drużyn, kręgów i innych podstawowych jednostek organizacyjnych. Oprócz jednostek podstawowych lub też zamiast nich, hufiec może skupiać związki drużyn i szczepy.

Hufiec obejmuje terytorialnie na ogół obszar powiatu, w dużych miastach – jednej lub kilku dzielnic.

Hufiec tworzy warunki do działania jednostek organizacyjnych przez:

·budowanie wspólnoty instruktorskiej i wspólnoty gromad, drużyn i kręgów,

·wychowanie, kształcenie i wspieranie drużynowych i funkcyjnych,

·pozyskiwanie i motywowanie kadry,

·inicjowanie i wzmacnianie działalności programowej i metodycznej podstawowych jednostek organizacyjnych,

·wspieranie gromad, drużyn, kręgów, szczepów i związków drużyn w organizowaniu akcji letniej i zimowej,

·koordynację, nadzór i systematyczną ocenę podległych jednostek organizacyjnych w zakresie zgodności z celami, zasadami i regulaminami ZHP i metodą harcerską,

·współpracę z władzami lokalnymi,

·pozyskiwanie środków finansowych i materialnych.

Zalew „Lubianka” w Starachowicach to sztuczny zbiornik utworzony na rzece Lubianka w południowej części Starachowic. Powstał w latach 80-tych, o powierzchni 48,3 ha. Zarządzany jest przez Miejskie Centrum Rekreacji i Wypoczynku w Starachowicach, pełni funkcję rekreacyjną. Posiada kąpielisko, strzeżone, wypożyczalnię rekreacyjnego sprzętu wodnego. Zalew „Lubianka” jest miejscem najbardziej odwiedzanym kąpieliskiem w sezonie letnim. W 2019 został przeprowadzony częściowy remont zbiornika tj.remont jazu oraz korona grobli, pozostałe prace zaplanowane są do końca 2023 roku.

Przygotowała grupa AK 778 Starachowice

Prowadzący: Alicja Kwaśniewska

Zochcinek – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim, w gminie Opatów. Przez wieś przechodzi niebieski szlak turystyczny z Gołoszyc do Dwikoz oraz czarny szlak rowerowy z Nowej Słupi do Opatowa.

Dom Pomocy Społecznej w Zochcinku powstał w roku 1950 na uwłaszczonych gruntach majątku Państwa Jagnińskich. Na początku mieszkało w nim 50-60 osób głownie ludzi starych, samotnych, ułomnych, bezdomnych oraz psychicznie chorych.

Przez wiele lat obiekt rozbudowywano o nowe pawilony a stary dworek musiał zostać rozebrany z powodu złego stanu technicznego.

Nowy budynek DPS prezentuje się bardzo okazale a otaczający pięknypark z mini ZOO wraz z akwenami wodnymi, boiskiem z kącikiem rekreacyjnym, sad owocowy, łąki tworzą niepowtarzalny klimat służący szybszemu powrotowi do zdrowia podopiecznych.

Do dyspozycji pensjonariuszy pozostaje sala kinowa oraz różne formy terapii zajęciowej: muzykoterapię, filmoterapię, gastroterapię- zajęcia kulinarne, ergoterapię- terapia poprzez pracę, terapię doświadczania świata- poprzez narządy zmysłu, hipoterapię, zooterapię – terapię poprzez kontakt ze zwierzętami, silwoterapię – poprzez kontakt z przyrodą.

Obecnie w Domu Pomocy Społecznej w Zochcinku przebywa 55 pensjonariuszy.

Fotografia http://zochcinek.pl/historia

Fotografia; http://zochcinek.pl/onas

Przygotowała grupa BS 790 Opatów

Prowadzący: Bartłomiej Szumilas

Kościół NSJ w Starachowicach

Parafia Najświętszego Serca Jezusowego w Starachowicach została erygowana 1 czerwca 1984r. przez bp. Edwarda Materskiego, teren parafii wydzielony został z terenów parafii: Wszystkich Świętych i Świętej Trójcy i obejmował około 8000 wiernych. Potrzeba utworzenia nowego Kościoła na osiedlu „Majówka” wynikała z budowy nowych osiedli mieszkaniowych, oraz dalszego rozwoju miasta Starachowice. Pierwszym proboszczem i budowniczym kościoła został ks. kan. Aleksander Sikora, któremu zostało powierzone zadanie zorganizowania parafii. Ks. Aleksander obecnie jest na emeryturze, a urząd proboszcza sprawuje ks. kan. Artur Lach.

W historię Kościoła wpisały się Siostry ze Zgromadzenia Panien Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny które posługiwały w parafii od 1988 r. Siostry Prezentki prowadziły katechezę na terenie parafii, oraz posługiwały w zakrystii. Zgromadzenie miało wybudować na terenie parafii przedszkole i przez to realizować swój charyzmat zakonny. Brak młodych, wykształconych sióstr jak i brak funduszy nie pozwoliły zrealizować tych planów. Decyzją Matki Generalnej 30 czerwca 2008 r. siostry przeniosły się do Krakowa. Do zadań duszpasterskich w parafii należy oczywiście nauczanie i głoszenie prawd wiary i moralności.

W Kościele Najświętszego Serca Jezusowego księgi parafialne prowadzone są od 1983 r. Księgi parafialne, które znajdują się w kancelarii parafialnej pozwoliły dokonać zestawienia ilości udzielanych sakramentów od roku 1983 do roku 2015. W ciągu 32 lat sakramentów udzielano zgodnie z przepisami KPK.

Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Starachowicach-Majówce, według projektu arch. Zdzisława Wieka zbudowany został w latach 1986–1994. Poświęcony w stanie surowym 22 czerwca 1990 przez bp. Edwarda Materskiego i również przez niego konsekrowany 8 listopada 1998. Jest to budowla wzniesiona z cegły czerwonej.